Wat zal de toekomst brengen?

De toekomst biedt mogelijkheden en moeilijkheden volop. Bestemmingsplannen voor de komende 10 jaar spreken over het inplannen van specifieke natuurontwikkeling: “Sturing van natuurontwikkeling (…) hierdoor kan een zinvolle inrichting gepland worden” (Bestemmingsplan Buitengebied, 2009) . De grondhouding van de visie achter de plannen van meester over de natuur blijft waarschijnlijk hetzelfde.

Vanuit de uitvoeringskant, omdat het programma ten behoeve van de EHS nog niet volledig gerealiseerd is, is er de komende periode (2011-2017) subsidiegeld beschikbaar gesteld. Dit maakt het aannemelijk dat er meer natuur geproduceerd gaat worden. Daarentegen is het aanvragen van subsidie slechts één van de bureaucratische paden die een aanvrager moet bewandelen, wanneer hij van zijn land natuur wil maken. Zo moet hij bij de gemeente een wijziging op het bestemmingsplan aanvragen, moet er rekening gehouden worden met andere vergunningen (zoals milieubeheer en grondwateronttrekking), en zijn er na de uitvoering meerdere controles per jaar om te kijken of het gebied aan de gestelde eisen voldoet.

Op vele hectares is het succes van natuurproductie op het platteland te zien, wat kan dienen als inspiratie voor nog meer natuurproductie. Echter, door de programma-evaluators wordt ook gesignaleerd dat de meeste geïnteresseerden reeds hun land hebben opgegeven voor transformatie, en er een afvlakkende lijn te zien is in het aantal subsidieaanvragen.

Misschien is dit maar goed ook. Er moet immers ruimte overblijven voor echte, ongeplande natuurontwikkeling. Misschien staat het natuurbeleid op den duur open voor het creëren van gebieden waar menselijk beheer ongewenst is. Gebieden die wel beschermd worden maar niet gestuurd; gebieden die zich kunnen ontwikkelen op welke manier dan ook. Op deze manier kan de grondhouding van de visie achter het beleid ook echt er één van rentmeesterschap worden. Via organisaties zoals de IVN (Vereniging voor natuur-- en milieueducatie) kunnen mensen op verantwoorde wijze in contact komen met deze echte natuur, er goed in rondkijken en er van leren ten behoeve van de gestuurde natuurontwikkeling. We kunnen immers alleen natuur blijven maken zolang we weten hoe het moet, en dat kan alleen door ons er open voor te stellen.